Επιτέλους! Συζητάμε για τη δημοκρατία! (Ή ανθρώπινα δικαιώματα και δημοκρατία).


Το άρθρο του Μιχάλη Θεοδοσιάδη φαίνεται να έχει θεωρητικό χαρακτήρα. Κατά τη γνώμη μου όμως είναι εμφανής η πολιτική του λειτουργία.

μετά από δημοψήφισμα που προωθήθηκε από το λαϊκιστικό δεξιό Ελβετικό Λαϊκό Κόμμα, οι πολίτες που προσήλθαν στις κάλπες αποφάσισαν με ποσοστό 50,4% να θέσουν τέλος στην μαζική εισροή μεταναστών ακόμα και από χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης”

Νομίζω πως η αναφορά στο λαϊκιστικό δεξιό κόμμα δεν έχει τόσο πληροφοριακό χαρακτήρα όσο το χαρακτήρα της επισήμανσης προς τους αριστερούς ότι “προσοχή!! η καθιέρωση των δημοψηφισμάτων με πρωτοβουλία πολιτών μπορεί να λειτουργήσει υπέρ των θέσεων των πολιτικών σας αντιπάλων”. Άρα μακρυά.

όχι μόνο οι γνωστοί και αναμενόμενοι γραφικοί δεξιοί δημαγωγοίαλλά και διάφοροι οπαδοί της λεγόμενης «άμεσης δημοκρατίας» (ή μάλλον όσοι προσεγγίζουν την άμεση δημοκρατία απλουστευτικά και λαϊκιστικά, αναγνωρίζοντας δηλαδή την πλειοψηφική στάση ως μοναδική εγγυητήρια δύναμη για την κοινωνική και πολιτική σωτηρία) ξεσπούν σε πανηγυρισμούς κάνοντας λόγο για νίκη της λαϊκής βούλησης και της δημοκρατίας έναντι κάποιας τεχνοκρατικής ελίτ η οποία (όπως λένε) με συνωμοτικό τρόπο καταστρατηγεί βασικά πολιτικά δικαιώματα.”

Εδώ χρειάζονται οι εξής παρατηρήσεις. Ενώ υπάρχει υπερσύνδεσμος με αναφορά σε δεξιούς δημαγωγούς (τους χαρακτηρίζει γραφικούς ενώ έχουν ήδη αποδείξει ότι είναι επικίνδυνοι για κάθε κοινωνικό αγωνιστή ή απλώς αδύναμο !!) δεν υπάρχει κάτι αντίστοιχο για τους οπαδούς της λεγόμενης “άμεσης δημοκρατίας”. Με αποτέλεσμα να αποδίδει εύκολα σ’ αυτούς τους τελευταίους συνωμοσιολογική και απλοϊκή πολιτική σκέψη.

Κι ακόμα, αν δεν είναι μοναδική εγγυήτρια δύναμη για την κοινωνική και πολιτική σωτηρία η πλειοψηφική στάση, δεν θα έπρεπε να μας διαφωτίσει και για τις υπόλοιπες εγγυήτριες δυνάμεις;

μέχρι πού μπορεί να φτάσει η πλειοψηφία αυτή; Έχει το δικαίωμα να παίρνει αποφάσεις οι οποίες αφαιρούν βασικές ελευθερίες (όπως το δικαίωμα της ελεύθερης μετακίνησης στην περίπτωση της Ελβετίας), καταπιέζουν μειονότητες ….;”

Βασική ελευθερία λοιπόν το δικαίωμα στην ελεύθερη μετακίνηση!! Μα ποιος το έδωσε αυτό το δικαίωμα και σε ποιόν και για ποιο λόγο; Και γιατί δεν έχει το δικαίωμα η πλειοψηφία των Ελβετών να το αρνηθεί; Κι από που κι ως που η ελεύθερη μετακίνηση μπαίνει μαζί με τη καταπίεση μειονοτήτων στο ίδιο τσουβάλι;

Μήπως χρειάζεται να θυμίσω τι έκανε η Γαλλία του Σαρκοζί στους τσιγγάνους απ’ τη Ρουμανία; Μιλά η ευρωπαϊκή ένωση της συμφωνίας Δουβλίνο ΙΙ για ελεύθερη μετακίνηση!!

Πόσο ελεύθερη ήταν η μετακίνηση δεκάδων χιλιάδων πολιτών της Πορτογαλίας, της Ελλάδας ή της Ιταλίας τα τελευταία χρόνια; Ήταν μια αναγκαστική μετανάστευση που προκλήθηκε από τις νεοφιλελεύθερες πολιτικές που επέβαλε στις χώρες τους η τόσο ευαίσθητη για τα ανθρώπινα δικαιώματα Ευρωπαϊκή Ένωση. Είναι σίγουρο λοιπόν πως αν στην Ελλάδα είχαμε θεσμοθετημένα τα δημοψηφίσματα αποκλειστικά μετά από πρωτοβουλία πολιτών αυτή η “ελεύθερη” μετακίνηση δεν θα είχε συμβεί.

Ολόκληρη η ανθρώπινη ιστορία βρίθει από περιστατικά ύβρεως, δεδομένου ότι πάμπολλες φορές τα ανθρώπινα όντα είτε παρασυρόμενα από διάφορους δημαγωγούς και λαοπλάνους είτε δρώντας αυτόνομα και αυτόβουλα οδηγήθηκαν στην υπερβολή, σε όργια μακαβριότητας, σαν αυτά του Άουσβιτς και των γκούλαγκ.”

Ω, υπέροχα! Παρακαλείται ο συγγραφέας να δώσει παραδείγματα όπου δημοκρατικά λειτουργούσες πολιτείες (= τις αποφάσεις τις παίρνουν απευθείας οι πολίτες μετά από διαβούλευση κι όχι οι ολιγαρχικοί αντιπρόσωποι) οδηγήθηκαν στην ύβρη καταπιέζοντας ή ακόμα και εξοντώνοντας μειοψηφίες-μειονότητες. Μην αναφερθεί στη καταστροφή της Μήλου απ’ τους Αθηναίους και σε άλλα τέτοια παραδείγματα διότι αυτά δεν αφορούν την εσωτερική πολιτική ζωή της δημοκρατικής πολιτείας αλλά τις εξωτερικές της σχέσεις όπου επικρατεί, ως γνωστόν, ο νόμος της ζούγκλας (π.χ. εισβολή των ΗΠΑ σε ΙΡΑΚ, Αφγανιστάν).

«δεν είναι η πρώτη φορά που στην Ελβετία η ξενοφοβία εκφράζεται μαζικά, γεγονός που φανερώνει ότι η επικράτηση του ΝΑΙ είναι ξεκάθαρα υποκινούμενη από κάποιο ρατσιστικό στερεότυπο»

Εδώ δύο παρατηρήσεις: 1. Εκτός απ’ το ρατσισμό (ξένος = κατώτερος, μιαρός κ.λ.π., κ.λ.π.) υπάρχει και το απλό γεγονός της πίεσης που ασκούν οι ελεύθερα μετακινούμενοι εργαζόμενοι στους μισθούς των ντόπιων. Άλλωστε υπέρμαχοι της κινητικότητας των Ευρωπαίων εργαζομένων από χώρα σε χώρα είναι οι πολυεθνικές εταιρίες. Τυχαίο; Δεν νομίζω. 2. Ακόμα όμως κι αν θεωρήσουμε πως οι Ελβετοί πολίτες υποκινούνται από ρατσιστικά στερεότυπα, γιατί αυτό τους αφαιρεί το δικαίωμα να πάρουν την πολιτική ευθύνη να αρνηθούν την εγκατάσταση 80.000 μεταναστών κατ’ έτος στη δημοκρατία τους;
Ένα από τα βασικότερα επιτεύγματα του αυτο-περιορισμού είναι τα ίδια ανθρώπινα δικαιώματα (βλ Οικουμενική Διακήρυξη) – όπως για παράδειγμα οι ελεύθερες μετακινήσεις – που σε πολλές χώρες μάλιστα είναι και συνταγματικά κατοχυρωμένα (Castoriadis 2007, σ.122). Επομένως, η οποιαδήποτε αναφορά στην λαϊκή ετυμηγορία όταν δεν συνοδεύεται από μια βασική αρχή – αφετηρία κάθε αλλαγής θα είναι το αδιαπραγμάτευτο των δικαιωμάτων αυτών ως αναλλοίωτα από οποιαδήποτε νομοθετική μεταρρύθμιση – αποτελεί μια στρεβλή κατανόηση του πραγματικού περιεχομένου της δημοκρατίας, μια κίβδηλη και επιπόλαιη προσέγγιση του αληθινού της νοήματος.”

Προσπάθησα να βρω πού η Οικουμενική Διακήρυξη μιλά για ελεύθερες μετακινήσεις από κράτος σε κράτος. Δεν το βρήκα!

Προσπάθησα να βρω ποιο απ’ τα δικαιώματα που αναφέρεται στην Οικουμενική Διακήρυξη δεν καταπατάται βάναυσα απ’ τις δυτικές φιλελεύθερες(;) κοινοβουλευτικές ολιγαρχίες. Δεν βρήκα ούτε ένα. Θέλετε παραδείγματα; Δεν χρειάζεται. Έχετε άφθονα χωρίς τη δική μου βοήθεια. Μόνο οι ίδιοι οι πολίτες μπορούν να εγγυηθούν τα ανθρώπινα δικαιώματα στους εαυτούς τους. Χωρίς δημοκρατία τα ανθρώπινα δικαιώματα είναι λόγια του αέρα. Η ολιγαρχία τα τσαλαπατά όταν και όποτε το απαιτούν τα συμφέροντά της.

Ίσως όμως είναι σημαντική μια συνολική τοποθέτηση σχετικά με αυτό που λάνθασμένα αποκαλεί ανθρώπινο δικαίωμα ο Θεοδοσιάδης ενώ δεν αναφέρεται πουθενά στην Οικουμενική διακήρυξη των δικαιωμάτων του ανθρώπου, την ελεύθερη μετακίνηση από κράτος σε κράτος. Θα μπορούσε να με ρωτήσει “είσαι υπέρ της ελεύθερης μετακίνησης ανθρώπων από κράτος σε κράτος;” Το θέμα είναι κατ’ αρχήν τεράστιο και πολύπλοκο. Δεν χωρά απάντηση μ’ ένα ναι ή μ’ ένα όχι. Ας ξεκινήσουμε απ’ το ουτοπικό μέλλον. Αν σε όλη τη Γη είχαμε δημοκρατικές πολιτείες θα ήμουν υπερ της ελεύθερης μετακίνησης χωρίς όρους. Οι άνθρωποι θα μετακινούνταν πραγματικά ελεύθερα. Όχι κάτω απ’ την κυριαρχία της ανάγκης όπως γίνεται σήμερα. Σ’ ένα πλανήτη όμως όπου η εκμετάλλευση ανθρώπων και φυσικού περιβάλλοντος είναι νόμος, γιατί θα πρέπει να τοποθετηθώ υπέρ της ελεύθερης μετακίνησης χωρίς όρους; Από που κι ως που αν δεν το κάνω υποκύπτω σε ρατσιστικά στερεότυπα; Είναι βεβαίως προφανές πως οι πρόσφυγες δεν είναι οποιοιδήποτε μετανάστες. Κάθε πολιτισμένο κράτος, ακόμα και οι φιλελεύθερες(;) κοινοβουλευτικές ολιγαρχίες, είναι υποχρεωμένο να τους παρέχει άσυλο. Το πόσο ειλικρινά εκπληρώνουν το ανθρωπιστικό τους καθήκον τα δυτικά κράτη δεν χρειάζεται ν’ αναφέρω. Ακόμα είναι βέβαιο πως είναι υποχρέωση της πλούσιας Δύσης και του αναπτυγμένου Βορρά να δεχθεί μεγάλο αριθμό μεταναστών μιας και τεράστιο μέρος του πλούτου του το οφείλει στους σκλάβους και τις αποικίες. Όταν μάλιστα όχι μόνο δεν κάνει τίποτα για να βοηθήσει τις φτωχές χώρες του Τρίτου Κόσμου ν’ αντιμετωπίσουν τα κοινωνικά τους προβλήματα αλλά πολλές φορές επιβαρύνει την κατάστασή τους με στρατιωτικές εισβολές.

Ας επανέλθουμε όμως στο θέμα μας. Κινδυνεύουν τα ανθρώπινα δικαιώματα απ’ την δημοκρατία; Σίγουρα λιγότερο απ’ ότι στις φιλελεύθερες(;) κοινοβουλευτικές δημοκρατίες οι οποίες ακόμα κι όταν στα χαρτιά τα επικαλούνται στη πράξη τα παραβιάζουν. Ακριβώς γιατί η υποκρισία και το ψέμα βασιλεύουν στην πολιτική τους ζωή. Εν τέλει υπάρχει κάτι για το οποίο δεν πρέπει να έχουν δικαίωμα ν’ αποφασίσουν οι πολίτες; Όχι. Οι πολίτες έχουν δικαίωμα ν’ αποφασίσουν για οτιδήποτε μπορεί ν’ αποφασίσει και το κοινοβούλιο. Δηλαδή για τα πάντα. Δεν υπάρχει, όπως μας διδάσκει, η ιστορία τίποτα και κανείς που μπορεί να εμποδίσει ένα πολιτικό σώμα ν’ αποφασίσει ο,τιδήποτε, εκείνο, κρίνει σκόπιμο. Μόνο ο εαυτός του.

Δείτε ένα πρόσφατο παράδειγμα. Την Κυριακή που οι Ελβετοί αποφάσισαν να θέσουν περιορισμούς στη μετανάστευση, αποφάσισαν ταυτόχρονα με ευρεία πλειοψηφία (κοντά στο 70%) πως πρέπει να παραμείνει υποχρέωση της κοινωνίας να πληρώνει τα έξοδα των εκτρώσεων και να μην επιβαρύνεται με το κόστος η ενδιαφερόμενη γυναίκα. Αντίθετα το Ισπανικό κοινοβούλιο τις ίδιες μέρες αποφάσισε να απαγορεύσει τις εκτρώσεις. Εξαίρεσε τις περιπτώσεις βιασμού και κινδύνου για την υγεία της μητέρας. Πάλι καλά. Στην Ισπανία φαίνεται δεν υπάρχουν εγγυήσεις για το αδιαπραγμάτευτο των ανθρώπινων δικαιωμάτων. Ενώ λοιπόν δεν το απαιτούμε απ’ το Ισπανικό κοινοβουλευτικό σύστημα νοιώθουμε υποχρεωμένοι να το ζητήσουμε απ’ οποιονδήποτε θα θεσμοθετούσε δημοψηφίσματα αποκλειστικά μετά από πρωτοβουλία πολιτών!! Ωραία λογική.

Κανένα συνταγματικό δικαστήριο δεν θα μπορούσε να καθυποτάξει ένα ισχυρό πλειοψηφικό κίνημα που θα ζητούσε να μην υπάρχει κανένας περιορισμός στα ζητήματα που είναι δυνατόν να τεθούν στη κρίση των πολιτών μέσω δημοψηφίσματος.  Αυτό δεν σημαίνει πως συνταγματικές αρχές όπως η καθολική (ίδια για όλους τους πολίτες) ισχύ των νόμων δεν αποτελεί κριτήριο-προϋπόθεση για τη διατύπωση μιας λαϊκής νομοθετικής πρωτοβουλίας. Ασυμβατότητα με τη συνταγματική αρχή (κρινόμενη προφανώς από συνταγματικό δικαστήριο) θα σήμαινε ότι αν οι πολίτες ήθελαν να επιμείνουν στη πρότασή τους τότε θα έπρεπε να επιτεθούν με νομοθετική πρωτοβουλία στην ίδια τη συνταγματική αρχή.  Νομίζετε πως θα μπορούσαν να πάρουν θετικό αποτέλεσμα σε σχετικό δημοψήφισμα;

Κάθε πολίτης γνωρίζει πως αν σήμερα βρίσκεται για κάποιο θέμα στην πλευρά της πλειοψηφίας πολύ εύκολα για κάποιο άλλο θα βρεθεί στη μειοψηφία. Έχει λοιπόν πολιτικό συμφέρον να προστατεύονται οι μειοψηφίες. Αυτή είναι και η μοναδική εγγύηση που μπορεί να υπάρξει σχετικά με το σεβασμό των ανθρωπίνων δικαιωμάτων.

οι πολίτες – και αυτό ισχύει στην περίπτωση της Ελβετίας και της Ιρλανδίας (μια άλλη χώρα όπου τα δημοψηφίσματα αποτελούν συνταγματικά κατοχυρωμένο δικαίωμα) – απλά καλούνται να συμφωνήσουν ή να διαφωνήσουν σε ένα ερώτημα που έχει ήδη τεθεί εκ των άνω και όχι από τους ίδιους”

Δεν γνωρίζω για την Ιρλανδία αλλά για την Ελβετία ο συγγραφέας κάνει λάθος. Οποιοσδήποτε Ελβετός πολίτης μπορεί να διατυπώσει μια πρόταση και να μαζέψει υπογραφές (π.χ. 140.000) ώστε αυτή να τεθεί σε δημοψήφισμα. Τα ερωτήματα επομένως δεν τίθενται εκ των άνω αλλά εκ των κάτω. Αυτό δεν σημαίνει ότι δεν αντιλαμβάνομαι την ιδιαίτερη ισχύ που μπορούν να έχουν στη διαδικασία κοινωνικές δομές όπως τα κόμματα, τα συνδικάτα, οι εκκλησίες κ.λ.π. Σ’ αυτή την κατάσταση όμως βρίσκονται οι σύγχρονες κοινωνίες. Αυτή είναι η αναγκαστική μας αφετηρία για ένα καλύτερο κόσμο.

Ας έρθουμε τώρα και στο τελευταίο ζήτημα που θέτει ο συγγραφέας. Αυτό της διαβούλευσης. Συγχέει δύο διαφορετικά πολιτικά συστήματα. Η φιλελεύθερη(;) κοινοβουλευτική ολιγαρχία της Μεγάλης Βρετανίας πράγματι δεν προσφέρει μεγάλες δυνατότητες σε μειοψηφικές φωνές ν’ ακουστούν απ’ το εθνικό ακροατήριο. Γνωρίζει όμως ο συγγραφέας ότι το Ελβετικό κράτος είναι υποχρεωμένο ν’ αποστείλει σε όλους τους πολίτες του αρκετές βδομάδες πριν τη διεξαγωγή του δημοψηφίσματος ειδικό έντυπο με όλα τα επιχειρήματα υπέρ και κατά της πολιτικής απόφασης για την οποία πρόκειται να ερωτηθούν; Δεν σημαίνει βεβαίως πως δεν υπάρχουν προβλήματα που σχετίζονται με τη μονοπώληση των μέσων μαζικής επικοινωνίας. Ιδού πεδίο δόξης λαμπρό για μελλοντικές λαϊκές νομοθετικές πρωτοβουλίες που θα κατατείνουν στην εμπέδωση της ισηγορίας και της πολυφωνίας. Ή μήπως στα ανθρώπινα δικαιώματα εντάσσεται και το ελεύθερο από όρους και περιορισμούς επιχειρείν;

Μετά απ’ όλα τα παραπάνω απομένει το βασικό ερώτημα. Μιας και συμφωνούμε με τον συγγραφέα στην καθιέρωση των δημοψηφισμάτων αποκλειστικά με πρωτοβουλία πολιτών, ποιος και με ποια κριτήρια θα κρίνει αν η κάθε φορά συγκεκριμένη λαϊκή νομοθετική πρωτοβουλία παραβιάζει τα ανθρώπινα δικαιώματα ή όχι; Κατά τη γνώμη μου δυστυχώς δεν υπάρχει κανείς έξω και πάνω απ’ το πολιτικό σώμα που θα μπορούσε να εκτελέσει με αντικειμενικότητα αυτό το καίριο πολιτικό καθήκον.

Ίσως όμως δεν θα έπρεπε να ανησυχεί ιδιαίτερα ο αρθρογράφος. Έχει σίγουρα δίκιο πως στη “σύγχρονη Δυτική κοινωνία ….. ο κατακερματισμός, η αποσύνθεση και ο εγκλεισμός των ανθρώπων στην ιδιωτική τους σφαίρα στερεί κάθε διάθεση για συμμετοχή”. Συνεπώς τα δημοψηφίσματα που θα προκαλούν οι πολίτες για οτιδήποτε θεωρούν σημαντικό μετά από συλλογή υπογραφών είναι μάλλον πολύ μακρυά απ’ την θεσμοθέτησή τους. Εκτός εάν ….. η κρίση που σοβεί σε όλες τις δυτικές χώρες οδηγήσει τους πολίτες σε δεύτερες σκέψεις.

Υ.Σ.1 Γράφει ο Θεοδοσιάδης: “Ένα από τα βασικότερα χαρακτηριστικά του Ελβετικού πολιτεύματος είναι η δυνατότητα που παρέχει στους πολίτες της χώρας να εγκρίνουν μαζικά – υποχρεωτικά ή προαιρετικά – νομοσχέδια και τροποποιήσεις …” Τι εννοεί με το “υποχρεωτικά ή προαιρετικά”; Μάλλον ο αναγνώστης του, που δεν γνωρίζει το θεσμό των δημοψηφισμάτων με πρωτοβουλία πολιτών όπως υπάρχει στην Ελβετία, δεν κατάλαβε τίποτα.

Υ.Σ.2 Εκτός απ’ τα δημοψηφίσματα αποκλειστικά μετά από πρωτοβουλία πολιτών υπάρχουν κι άλλοι θεσμοί, που πιθανόν ν’ απασχολήσουν στο μέλλον τον αρθρογράφο, όπως τα κληρωτά νομοθετικά και ελεγκτικά σώματα.

Advertisements
This entry was posted in ΠΟΙΟΙ ΕΙΜΑΣΤΕ, Τα δημοψηφίσματα εν Ελλάδι και στην υπόλοιπη Ευρώπη. and tagged , . Bookmark the permalink.

One Response to Επιτέλους! Συζητάμε για τη δημοκρατία! (Ή ανθρώπινα δικαιώματα και δημοκρατία).

  1. Παράθεμα: Μερικά ξεκαθαρίσματα : Eagainst.com

Τα σχόλια είναι απενεργοποιημένα.